Cây cafe chăm sóc và thu hoạch

KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY CÀ PHÊ

Cà phê là một trong những đóng góp quan trọng nhất cho doanh thu của ngành nông nghiệp Việt Nam nói riêng và cho toàn bộ GDP quốc gia nói chung. Hai loại cà phê chính được trồng ở nước ta là Cà phê vối (Robusta) và Cà phê chè (Arabica) với tổng với diện tích bao phủ bởi canh tác cà phê ước tính khoảng 600.000ha. Các tỉnh trồng cà phê chính nằm ở Tây Nguyên, bao gồm Đăk Lăk, Lâm Đồng, Đăk Nông, Gia Lai và Kon Tum.
Bài viết sau sẽ cung cấp cho bà con có cái nhìn tổng quan về các trồng và chăm sóc loại cây đặc sản này

1. CHUẨN BỊ ĐẤT
2. a) Điều kiện đất trồng:

• Đất có độ dốc < 15 độ , điều kiện nước tưới thuận lợi.
• Tầng đất dày trên 70cm, thoát nước tốt.
• Mực nước ngầm sâu hơn 100cm.
• Hàm lượng mùn tầng 0 – 20cm (đất mặt) > 2,0% .
• pH KCl 4,5 – 6,0.
• Không tái canh trên những diện tích cà phê bị nhiễm bệnh vàng lá, thối rễ do tuyến trùng hoặc nấm trong đất gây hại nặng dẫn đến phải thanh lý, cần chuyển đổi sang cây trồng khác.

1. b) Chuẩn bị đất trồng:

• Thời gian làm đất ngay sau khi kết thúc mùa mưa. Cày đất 2 lần ở độ sâu 30 – 40cm theo chiều ngang và chiều dọc của lô. Sau 1,5 – 2,0 tháng phơi đất, tiến hành bừa ở độ sâu 20 – 30cm theo chiều ngang và chiều dọc lô. Trong quá trình cày bừa tiếp tục gom nhặt rễ còn sót lại và đốt.
• Trước khi bừa lần 1, bón rải đều trên bề mặt đất 500 – 1.500kg vôi bột/ha theo từng loại đất.

2. THỜI VỤ TRỒNG

Bắt đầu trồng vào đầu mùa mưa, kết thúc trồng trước khi vào mùa khô 1-2 tháng. Trồng tốt nhất từ tháng 6 đến tháng 8 hàng năm.

3. MẬT ĐỘ TRỒNG

• Cà phê chè :khoảng 5.000cây/ha, hàng cách hàng 2m, cây cách cây 1m. Nếu đất xấu có thể trồng dày hơn.
• Cà phê vối : 3,5×2,5m tương ứng 1.330 cây/ha, trồng 1 cây/hố; 3,0×2,5m tương ứng mật độ 2.660cây/ha, trồng 2 cây/hố.

4. TƯỚI NƯỚC

Thời điểm tưới:

• Cây cà phê cần trải qua một thời gian khô hạn khoảng 2 tháng để ngừng sinh trưởng và phân hóa mầm hoa đầy đủ. Trong điều kiện tự nhiên của Tây Nguyên, thời điểm tưới lần đầu cho cà phê kinh doanh thường được thực hiện vào tháng 2 hàng năm tùy theo điều kiện thời tiết.
• Tưới đúng thời điểm tưới lần đầu sẽ giúp cây ra hoa tập trung là tiền đề để có năng suất  cao.
• Tưới muộn quá thì cây bị suy kiệt, rụng lá, khô cành. Nhưng nếu tưới sớm quá khi các mầm hoa chưa phân hóa đầy đủ, cây sẽ ra hoa ít và hoa nở lai rai, không tập trung làm ảnh hưởng đến năng suất và trở ngại cho công tác thu hoạch sau này.
• Tưới sớm còn làm tăng chi phí tưới và chi phí cắt cành do một số mầm ngủ có khuynh hướng phát triển thành cành thứ cấp thay vì phân hóa thành mầm hoa.

Lượng nước tưới:

Loại cây	Tưới phun mưa (m3/ha/lần)	Tưới gốc (lít/gốc/lần)	Chu kì tưới (ngày)
Thời kì kiến thiết cơ bản	400-500	200-300	25-30
Thời kì kinh doanh	500-600	400-500	25-30

      5. BÓN PHÂN

• Phân hữu cơ: Cà phê là loại cây lâu năm có bộ rễ khoẻ, lan rộng, yêu cầu nhiều phân bón, mức bón tối thiểu như sau:
• Năm trồng mới: 10-20kg/hố (bón lót).
• Thời kỳ kinh doanh: 15-20kg/cây. Định kỳ 3 năm 1 lần, đào rãnh theo chiều rộng của tán, kích thước sâu 0,3-0,4m, rộng 0,3m, dài 1-1,5m. Bón vào rãnh cùng phân lân rồi lấp đất.
• Phân hoá học: Để xác định chế độ bón phân cho từng vùng cần căn cứ vào độ phì của đất và khả năng cho năng suất của vườn cây. Những vùng chưa có điều kiện phân tích đất, lá có thể áp dụng định lượng phân bón sau: (tính cho mật độ bình quân 5.000 cây/ha).

Tuổi cà phê	Khối  lượng phân nguyên chất (Kg/ha/năm)
	N	P2O5	K2O
Trồng mới (năm 1)	40-50	150-180	30-40
Chăm sóc năm thứ 2	70-95	80-90	50-60
Chăm sóc năm thứ 3	160-185	80-90	180-210
Kinh doanh chu kỳ 1	255-280	90-120	270-300
Cưa đốn (nuôi chồi)	115-140	150-180	120-150
Kinh doanh chu kỳ 2	225-280	90-120	270-300

Thời điểm bón: Tùy theo điều kiện thời tiết của từng vùng mà các đợt bón có thể vào các tháng khác nhau giữa các vùng. Mỗi năm có thể bón 4 lần như sau:

Loại phân	Tỷ lệ bón (%)
	Tháng 2-3	Tháng 4-5	Tháng 6-7	Tháng 9-10
Đạm	20	30	30	20
Lân	100	–	–	–
Kali	20	30	30	20

Ngoài lượng phân theo định mức trên, để đảm bảo cho vườn cây bền vững, năng xuất cao ổn định thì 2-3 năm có thể bón vôi 1 lần với lượng 500-1.000kg/ha, bón vãi đều trong phạm vi tán, bón vào đầu mùa mưa.
Cách bón:

• Nếu vườn cà phê có địa hình bằng phẵng thì bón vòng theo tán cây. Nếu cà phê trồng trên đất dốc thì bón phân theo một nửa bộ tán phía trên dốc theo dạng hình bán nguyệt.
• Đối với cà phê còn nhỏ bón cách gốc 10cm thành dãi rộng 20cm ra phía ngoài mép tán.
• Khi cây đã lớn bón cách gốc 20cm và bón thành dải rộng 30cm ra phía ngoài mép tán.
• Khi cây vào thời kỳ kinh doanh, bón cách gốc 30cm theo dãi rộng 50cm ra phía ngoài mép tán.

Tưới đẫm nước cho phân hòa tan hoàn toàn, tránh thất thoát dinh dưỡng. Với những vườn lắp đặt hệ thống tưới tiết kiệm tại gốc, việc hòa tan phân tưới theo hệ thống có hiệu quả cao, giúp cà phê hấp thụ hiệu quả lượng phân bón đã bón.

Hướng dẫn chăm sóc

Trong các kỹ thuật trồng và chăm sóc cà phê có nhiều kỹ thuật nhỏ như vun bồn, tủ gốc, tưới nước và cắt tỉa cành tạo tán. Bà con hãy cùng Simexcodl điểm qua những kỹ thuật này ngay bên dưới nhé !

* Kỹ thuật vun bồn và tủ gốc 

Đối với kỹ thuật vun bồn, bà con nông dân dùng cuốc vun đất cao lên xung quanh gốc cây và tạo thêm những rãnh nhỏ xung quanh tán để tránh tình trạng xói mòn và rửa trôi đất.

Kỹ thuật tủ gốc là kỹ thuật được thực hiện sau khi bà con đã vun bồn. Lúc này, bà con hãy phủ một lớp rơm rạ, lá cây hoặc các loại vật liệu hữu cơ khác lên xung quanh và cách gốc cây khoảng 5 – 10cm để giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại mọc lên đồng thời cung cấp chất dinh dưỡng cho đất.

Lưu ý : Vào mùa khô, các vật liệu này sẽ dễ gây cháy nên bà con cần thường xuyên kiểm tra và tưới nước cho cây để đảm bảo an toàn.

* Kỹ thuật tưới nước

Tùy thuộc vào điều kiện thời tiết của từng vùng mà bà con cân nhắc lượng nước phù hợp. Ở những vùng mát mẻ, ít nắng gắt, đất giữ ẩm tốt thì cây cà phê có thể sống được nhờ mưa tự nhiên. Còn ở những vùng khô hạn, nhất là vào mùa khô, bà con phải tưới đều đặn 3-4 lần để cây không bị thiếu nước.

Khi tưới nước bà con cần lưu ý nước tưới phải sạch và không bị ô nhiễm bởi hóa chất. Lượng nước tưới trung bình mỗi năm trong kỹ thuật trồng cà phê thường được quy định như sau :

• Năm đầu ( trồng mới ) :  Tưới 120 lít/gốc, cứ 22 ngày tưới một lần.
• Năm thứ hai và ba ( giai đoạn kiến thiết ) : Tăng dần lượng nước lên 240 lít/gốc ở năm thứ hai và 320 lít/gốc ở năm thứ ba. Chu kỳ tưới vẫn duy trì khoảng 22 – 24 ngày/lần.
• Giai đoạn kinh doanh: Tăng lượng nước lên 600 lít/gốc cho đợt tưới đầu tiên và sau đó giảm dần về 400-500 lít/gốc cho các đợt tưới tiếp theo. Chu kỳ tưới bà con điều chỉnh thành 25-30 ngày/lần.

Lưu ý: Lượng nước tưới và chu kỳ tưới có thể điều chỉnh tùy thuộc vào điều kiện thời tiết, loại đất và giống cà phê. Nói chung, việc tưới nước đều đặn và hợp lý sẽ giúp cây cà phê sinh trưởng tốt và cho năng suất cao.

* Kỹ thuật làm cỏ

Đối với những vườn cà phê mới trồng, bà con nông dân nên làm sạch cỏ theo băng dọc theo hàng cà phê. chiều rộng hơn tán cây mỗi bên 0,5m với tần suất 5 – 6 lần mỗi năm. Còn với vườn cà phê đã kinh doanh, bà con nông dân làm cỏ 3-4 lần/năm trên toàn bộ diện tích hoặc chỉ làm cỏ theo băng ở những vùng đất dốc.

Lưu ý : bà con nông dân nên làm cỏ vào mùa khô để phòng cháy và hạn chế sử dụng thuốc diệt cỏ để không làm ảnh hưởng đến cây.

* Kỹ thuật cắt tỉa và tạo tán 

Kỹ thuật cắt tỉa và tạo tán ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng quả. Dưới đây là cách cắt tỉa và tạo tán trong kỹ thuật trồng và chăm sóc cà phê mà Simexcodl muốn giới thiệu đến bà con :

• Tạo thân chính: Đây là hình thức tạo hình đơn giản mà bà con có thể dễ dàng thực hiện. Đối với những bà con trồng 1 cây / 1 hố thì bà con nuôi thêm 1 thân phụ ở vị trí gần mặt đất ngay ở năm đầu. Còn đối với bà con trồng 2 cây / 1 hố thì bà con tiến hành cắt bỏ các thân phụ để tập trung dinh dưỡng cho 2 thân chính.
• Hãm ngọn: Kỹ thuật này nhằm mục đích giữ cây ở độ cao vừa phải để dễ chăm sóc và thu hoạch. Cách thực hiện là hãm ngọn lần 1 ở độ cao 1.2-1.3m (cây ươm bằng hạt ) hoặc 1-1.1m (cây ghép). Bà con thực hiện hãm ngọn lần 2 khi cây ra nhiều cành cấp 2 thì tiến hành nuôi 1 chồi vượt trên đỉnh tán để giữ độ cao cây khoảng 1.6-1.7m.
• Cắt tỉa cành: Cắt tỉa chủ yếu trong giai đoạn kinh doanh mỗi năm hai lần. Lần đầu là sau khi thu hoạch, bà con cần cắt bỏ những cành yếu, sâu bệnh, mọc sát mặt đất để cây tập trung dinh dưỡng vào những cành khỏe mạnh. Bà con cần cắt tỉa lần hai vào giữa mùa mưa để tạo độ thông thoáng.

Cách phòng trừ sâu bệnh

Cây cà phê rất dễ bị nhiều loại sâu bệnh tấn công như sâu đục thân, mọt, rệp, bệnh gỉ sắt, thán thư… Các loại sâu bệnh này có thể gây hại ở mọi bộ phận của cây và làm giảm năng suất và chất lượng của hạt cà phê.

Để cây cà phê khỏe mạnh và cho năng suất cao, bà con nên phòng trừ sâu bệnh ngay từ đầu. Cách tốt nhất là chăm sóc cây thật tốt, bón phân hữu cơ, tưới nước và tỉa cành thường xuyên.

Bên cạnh đó, bà con nên chọn giống cây ghép, khỏe mạnh, kháng bệnh để giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Một lưu ý cho bà con là đừng dùng quá nhiều thuốc hóa học sẽ làm đất xấu đi và ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Hy vọng những kỹ thuật trồng cà phê mà Simexcodl giới thiệu trong bài viết trên sẽ giúp bà con có thể trồng những cây cà phê có năng suất và chất lượng mong muốn